در پاپيروس‏هاي مصري باقيمانده از حدود 1700سال پيش از ميلاد ثبت شده است كه بسياري از گياهان معمولي، مانند سير و سرو كوهي، به مدت چهار هزار سال مورد استفاده پزشكي داشته‏اند .در روزگار رامسس سوم، از شاهدانه براي درمان ناراحتي‏هاي چشم استفاده مي‏شد، درست همان طور كه امروز آن را براي درمان گلوكوم (آب سياه) به كار مي‏برند. و عصاره خشخاش را هم براي آرام كردن كودكان ناآرام به كار مي‏بردند .

در دوران بقراط ( 468تا 377پيش از ميلاد)، سنت گياه پزشكي اروپايي ايده‏هايي را از آشوري‏ها و هنديان گرفته بود، گياهان شرقي مانند ريحان و زنجبيل بسيار با ارزش تلقي مي‏شدند و نظريه پيچيده طبايع و اخلاط اساسي بدن در مراحل آغازين تدوين خود بود. بقراط همه گياهان و غذاها را بر مبناي كيفيت اساسي آنها - گرم، سرد، خشك يا مرطوب- دسته بندي كرد و با حفظ تعادل آنها و همچنين ورزش و هواي تازه سلامت انسان را حفظ مي‏نمود


كتاب كلاسيك خود، ماتريامديكا، را در حدود سال 60ميلادي نوشت و اين متن تا 1500سال بعد متن معيار پزشكي باقي ماند. مشهور آن است كه ديسكوريديس يا طبيب مخصوص آنتوني و كلئوپاترا بوده است يا يك جراح ارتش در دوران امپراتوري نرون. بسياري از خواصي كه ديسكوريديس شرح مي‏دهد امروز هم براي ما آشنا هستند: خاصيت جعفري به عنوان ادرارآور، رازيانه براي افزايش شير مادر و مخلوط پونه و عسل به عنوان يك تركيب خلطآور. با گذشت زمان، اين نظريات حالت مكانيكي‏تري پيدا كردند؛ نماينده ديدگاهي كه در آن بدن يك ماشين تلقي مي‏شد و بايد آن را به صورت فعال تعمير مي‏كردند، نه آنكه بر مبناي نظر بقراط اجازه دهند اغلب بيماري‏ها خودشان معالجه شوند. پزشكي تبديل به حرفه‏اي سودآور، يا داروهاي گياهي پيچيده و گران قيمت شد


مدل آيورودايي پزشكي، همانند پزشكي يوناني باستان و پزشكي سنتي چين، پيوندي ميان عالم درون فرد با عالم بيرون برقرار مي‏كند. در قلب اين نظام فكري سه نيروي اوليه قرار دارند: پرانا ( )Pranaدم حيات؛ آگني ( ) Agniروح نور يا آتش؛ و سوما ( )Somaمظهر هماهنگي، همبستگي و عشق؛ پنج عنصر هم هستند كه تمامي مواد را تشكيل مي‏دهند: خاك، آب، آتش، هوا و اثير (يك خلأ ابر مانند كه تمامي فضا را پر مي‏كند و يونانيان باستان هم آن را مي‏شناختند).
اين پنج عنصر عالم را آگني، آتش هضم كننده، به سه خلط تبديل مي‏كند كه بر سلامت جسم و روح فرد تأثير مي‏گذارند و گاه آنها را مواد زايد محصول گوارش مي‏نامند. اگر هضم كامل باشد عدم تعادل اخلاط وجود ندارد، اما اگر كامل نباشد، ممكن است بيماري به دنبال داشته باشد. هوا و اثير توليد كننده واتا ( )vataيا بادهستند، آتش مولد خلط پيتا ( )pittaآتش يا صفرا است و خاك و آب در جمع مولد كافا ( )kaphaبلغم هستند. طبع غالب را كنترل كننده ويژگي‏هاي فرد مي‏دانند: فردي كه طبع واتا دارد در طب جالينوسي تقريبا در گروه ماليخوليايي‏ها جاي مي‏گيرد، پيتا معادل نوع صفراوي و كافا نيز همانند بلغم است.
 غذا، آب ارضاي حواس و عواطف، نور، هواي تازه و فعاليت‏هاي معنوي را براي «تغذيه» آتش هضم كننده و توليد مخلوط مناسبي از مزاج‏ها به كار مي‏برند. مثلا يك ناخوشي مربوط به افزايش بلغم، مانند آبريزش بيني، ورم يا احتباس آب را با غذاهاي گرم و خشك و سبك، امساك از غذا خوردن و پرهيز از نوشيدني‏هاي سرد كه باعث افزايش كافا مي‏شوند، مداوا مي‏كنند. داروهاي گياهي ممكن است شامل چاشني‏هاي تند مانند فلفل قرمز، انجير و دارچين، گياهان تلخ مانند صبر زرد يا زردچوبه، گياهان مقوي معطر مانند زعفران و گياهان محرك و روشن كننده ذهن مانند مرمكي باشند كه همگي براي خشك كردن آب اضافي يا بلغم ساخته شده‏اند. در تئوري آيورودايي مزه مهم است؛ مزه‏هاي تند، تلخ و گس به كاهش كافا كمك مي‏كنند، بنابراين در رژيم غذايي بايد اين مزه‏ها بيش از مزه‏هاي شيرين، شور يا ترش باشند. درمان ممكن است شامل ماساژ با روغن‏هاي گياهي گرم مانند اوكاليپتوس، سوزاندن عودهاي معطر مانند كندر و تشويق فرد بيمار به پوشيدن لباسهاس قرمز و زرد درخشان به جاي رنگ‏هاي سفيد و آبي سرد نيز باشد.
و هزاران مطلب مفيد و مرتبط ديگر در سايت سلامت باشيد

stachys lavandulifolia ، توحلوجه ( توكلوجه )
 چای کوهی و سنبله ای زیبا ، این گیاه از خانواده نعناعیان Lamiaceae می باشد.
 گیاهان دارویی آذربایجان وبلاگ تخصصی گیاهان دارویی

مواد موثره گیاهان دارویی دو نوع هستند :

نوع اول مواد حاصل از سوخت و ساز اولیه { اساسأ ساکارید} یا مواد مورد نیاز و حیاتی، که در همه ی گیاهان سبز با عمل فتوسنتز به وجود می آیند.
نوع دوم مواد حاصل ازسوخت و ساز ثانویه که در اثر جذب ازت توسط گیاه تولید می شوند. این تولیدات ظاهرأ اغلب برای گیاه بدون فایده هستند، ولی بر عکس اثرات درمانی آنها قابل توجه است. منظور از این ترکیبات اسانس های روغنی ( یا اسانس طبیعی )، رزین ها و آلکالوئیدهای مختلف نظیر تریاک است.
عمومأ این مواد در حالت طبیعی به طور خالص یافت نمی شوند و به حالت ترکیب با عناصر دیگری همراهند که به صورت مکمل اثرات آنها را تقویت می کنند. با این حال حتی اگرگیاه دارویی فقط یک ماده فعال داشته باشد باز اثر آن روی بدن انسان مفید تر از همان ماده در حالت به دست آمده از سنتز شیمیایی است.
مواد موجود در گروههای اصلی :
1- آلکالوئیدها : ترکیبات پیچیده ی ازت دار بوده و نوع بازی آن ها معمولأ اثرات قوی فیزیولوژیک دارد. ضمنأ آنها اکثرأ سموم گیاهی بسیار موثر و دارای اثرات خاصی نیز هستند.
الکالوئیدها را بر حسب ترکیبات شیمیایی و خصوصأ ساختمان ملکولی آنها در چندین دسته و گروه تقسیم بندی می کنند.
الف) فنیل آلانین : کاپسائیسین در فلفل- کلشیسین در ارکیده
ب ) آلکالوئید ایزوکینولئیک : مرفین، اتیل مرفین، کدئین، پاپاورین ، آلکالوئیدهای ایندولیک : ارگومترین، ارگوتامین از زنگ غلات
ج ) آلکالوئیدهای کینولئیک : شاخه برگدار سداب معمولی
د ) آلکالوئیدهای پیریدیک و پیپریدیک : ریسینین در کرچک - تری گونلین در شنبلیله - کونین(سم خطرناک ) در شوکران کبیر.
ه ) آلکالوئیدهای استروئید : ریشه بنفشه معطر - تاج الملوک (آکونیتین به عنوان مثال )

گلوکوزید ها :
از سوخت و ساز ثانویه ی گیاه حاصل و از دو قسمت تشکیل شده اند.
یک قسمت آن مانند گلوکز محتوی قند و در اکثراوقات غیر فعال است و اثر مناسبی روی حلال بودن گلوکوزید و جذب آن حتی انتقال ان از یک عضو به عضو دیگر دارد. اثر درمانی مربوط به قسمت دوم است که به ان اگلیکن { یا اگلوکن } گفته می شود .بر حسب ترکیبات به انواع زیر تقسیم می شود :
1- تیو گلوکوزیدها : حاوی گوگرد که به طور آلی به آن متصل ( خانواده کلم )
2- گلوکوزیرهای مشتق از اسید سیانیدریک : که از ترکیبات سیانیدریک متصل به یک قند تشکیل می شود. ( با تاثیر آنزیم آنها تجزیه (( اغلب در دهان انسان )) و به اسید سیانیدریک آزاد که یک نوع سم است تبدیل می شود. ) بادام تلخ – گل آقاطی سیاه – آلو و برگ گیلاس
3- گلوکوزیدهای آنتراکینونیک : در اکثر موارد پیگمانهای شفافی هستند که به آسانی مورد اشتباه قرار می گیرند – آنها 6 – 8 ساعت بعد از جذب اثر ملین دارند ( ساقه زیر زمینی ریوند )
4- کاردیوگلوکوزیدها ( گلوکوزیدهای دیژیتال ) : مواد بسیار مهمی هستند و به مقدار کمی فعالیت قلب را تنظیم می کند بر حسب ساختمان شیمیایی آنها را به :
کاردنولیدها : گل انگشتانه – موگه و آدونیس و بوفادینول ها ( ریشه هلبور) تقسیم می کنند .
5- گلوکوزیدهای فنلیک : متعلق به گروه عناصری هستند که اثرات و در بیش تر موارد عطر خاصی نیز دارد. به همین دلیل برخی مواقع آنها را در میان عناصر معطر طبقه بندی می کنند (مشتقات سالیسیلیک موجود در پوست درخت بید، ریش بز، جوانه های صنوبر آربوتین و متیل آربوتین موجود در بوسرول، مورد و خزه ).
ساپونین ها :
در بسیاری از گیاهان دارویی وجود دارند. از نظر علم شیمی به وسیله ی ریشه گلوکوزیدیک (گلوکز،گلکتوز) که متصل به ریشه اگلیکون است مشخص می شوند. خاصیت اصلی فیزیکی آنها کاهش شدید فشار سطحی آب است.
تمام ساپونین ها کف زیادی دارند و از پاک کننده های عالی هستند. انها یک خاصیت دیگر نیزدارند و آن عبارتست از توانایی همولیز کردن گلبولهای قرمز بدین ترتیب است که هموگلوبین موجود در آنها را آزاد می کند و این چیزی است که غیر قابل مصرف بودن برخی از آنها را به علت سمی بودنشان را توجیه می کند.
ساپونین ها مخاط را تحریک می کنند و سبب شل شدن مخاط روده می شوند و همراه با مصرف گیاهی نطیر بنگ سفید – ریشه شیرین بیان و چوبک باعث افزایش ترشحات شش ها و یا به عبارتی خلط آور ( اکسپکتورانت ) می شوند. از آنها به عنوان مسهل و ضد عفونی کننده مجاری ادرار ( برگ درخت زبان گنجشک ، ریشه آنونین خاردار ) نیز استفاده می شود. ریشه معروف جینسینگ که در چین ، کره ، خاوردور و روسیه یافت می شودهم سرشارست از ساپونین .

مواد تلخ :
این مواد تلخ مزه اند و ضمن تحریک اشتها ترشح شیره معده را نبز زیتد می کند. فارماکولوژی این مواد را مواد تلخ موجود در گیاهان ترپنیک می نامند که باعث آزاد سازی آزولن و همچنین گلوکوزیدهایی با ساختمان های مختلف بیوشیمیایی می شوند.
به عنوان مثال اولین گروه شامل عصاره های تلخ افسنتین و باد آورد می شوند.
و گروه دوم که بسیار معمول ترند شامل عصاره گیاهان خانواده جینتیاناسا ، گل گندمیان و غیره می شود .
تانن ها :
این مواد دارای ترکیبات شیمیایی مختلفی هستند، خاصیتی مشترک دارند و آن این است که توانایی انعقاد آلبومین ها، فلزات سنگین و آلکالوئیدها را دارند. آنها در آب محلول هستند و استفاده طبی از آنها اساسأ به خاطر خاصیت قابض بودنشان است. خاصیت انعقاد آلبومین های مخاطی و بافتی ، اثراتی از قبیل کاهش تحریکات و درد و متوقف نمودن خونریزی های کوچک را دارد.
جوشانده و سایر حالات داروهایی که سرشار از تانن هستند، در اکثر مواردبه صورت مصارف خارجی علیه تورم حفره دهانی ، زکام برونشیت ، خونریزی موضعی ، روی سوختگی و ورم حاصل از سرمازدگی ، زخم ، بواسیر و تعرق بیش از حد به کاربرده می شوند.
در مصارف داخلی نیز در موارد زکام معده ای ، اسهال ، عفونت های مثانه و همچنین به عنوان ( آنتی دوت ) پادزهر در هنگام مسمومیت با آلکالوئیدهای گیاهی به کار می روند.
اسید تانیک که از پینه های درخت بلوط ( مازو ) به دست می آید اغلب در داروسازی مورد استفاده بوده و برای تهیه آن از پوست درخت بلوط، برگ گردو، برگ و میوه مورد، برگ تمشک وغیره استفاده می شود.

گياهان دارويي پژمان

پايگاه ميوه و سبزي ايران

بانك اطلاعات خواص دارويي و خصوصيات اقليمي و نام علمي گياهان دارويي پايگاه جامع اطلاع رساني پزشكان ايران

گياهان دارويي لنجان

فهرست گياهان دارويي پايگاه اطلاع رساني ميوه و سبزي

PLANT PROFILES

كشاورز جوان

about seeds - collecting seeds, storing seeds, sowing seeds, germinating seeds and exchanging seeds, with pictures of seeds, seedpods and seedlings

پزشکان گیاهان

شبكه علمي كشاورزي و منابع طبيعي ايران

مهناز وفادار دانشجوي دكتري سيستماتيك گياهي دانشگاه تهران و عضو هيئت علمي دانشگاه زنجان

گياهام دارويي آكش (جلال عباسيان)

حكمت تارا

معرفي و آموزش پرورش گلها و گياهان زينتي

گياهان دارويي كيميا

گیاهان دارویی و معطر ایران دانشجوی کارشناسی ارشد محمدتقی عبادی

عطاري حسنعلي عطار

خواص گیاهان و میوه جات

انجمن درمانگران ايران ( اولين و جامع ترين پايگاه اطلاع رساني طب مکمل و جايگزين به زبان فارسی در جهان )

داروي طبيعت

كشاورزي ارگانيك

گـيـاهـان سـحـر آمـيـز بحث و تحقیقی پیرامون گیاهان دارویی و معطر و تعامل آن با پزشکی نوین به کوشش محسن

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

طرح توجيهي فني مالي اقتصادي تعدادي طرح

شترمرغ1 و شترمرغ2

عطـــــــــــــــــــــــــــــر

ترمينال آثاری که اصلاً يا به‌طور کامل، اجازه‌ی چاپ در ايران ندارند.

پايگاه اطلاعات علمي

شتــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــر

1-گياه نخستين وسيله مورد استفاده انسان در درمان بيماريهاست (بدليل قدمت و باورهای ريشه‌دار مردم)
2- با پيشرفت دانش شيمی (قرن 18 و 19) دانشمندان اولاً با تجزيه گياه پی به مواد مؤثره آنها بردند. ثانياً بجای مواد تخليص شده گياه، آنهارا بصورت مصنوعی (سنتزی) فرآوری نمودند.
3 - در آغاز قرن 20 و با افزايش جمعيت، نياز روزافزون به دارو محسوس گرديد و فعاليت چندين كارتل بين‌المللی شكل گرفت. اين داروها بدليل (خلوص بالا، اثر بخشی سريع و كاهش طول مدت درمان ) در مقايسه با داروهای گياهی مورد استقبال قرار گرفت.
4 - اواسط قرن 20 ؛ سازمان بهداشت جهانی گزارش تكاندهنده‌ای از اثرات سوء و پيامدهای جانبی و بسيار خطرناك داروهای شيميايی منتشر نمود (داروهای شيميايی عليرغم اثر بخشی سريع خود موجب بيماريهای جديد شدند).
5-در دهه 1960 با بروز چند فاجعه عطيم و چشمگير ذر زمينه پيامدهای ناهنجار مصرف داروهای شيميايی و عوارض جانبی آنها ؛ بسياری از داروهای سنتتيك از فارماكوپه های جهانی حذف و بعضا مصرف با احتياط توصيه گرديد.
6 – از 1 تا 2 دهه گذشته برگشت مجدد به طبيعت و استفاده از داروهای از منشاء گياه و فرآورده‌های گياهی و عصاره تام‌ آنها (گياه درمانی Herbalism ) در سراسر جهان رايج گرديد.
-كشورهای پيشرفته و صنعتی دنيا عليرغم در اختيار داشتن داروهای شيميايی در حد وسيع، بيشترين رجعت را به مصرف داروهای گياهی داشته‌اند.
-كشورهای آلمان، امريكا، فرانسه ، سوئيس، ژاپن، چين و انگليس بسياری از داروهای شيميايی خود را با داروهای گياهی جايگزين كرده‌ ودر بعضی كشورها 50 تا 90% نيازهای صنايع داروسازی، بهداشتی و آرايشی رنگها و اسانسها از منابع گياهی تأمين می‌گردد.


اهميت جهانی گياهان داروئی

1- براساس گزارش (FAO 1995) ارزش صادرات گياهان دارويی در جهان بالغ از 880 ميليون دلار بوده است و در پايان دهه اخير به 20 ميليارد دلار بالغ گرديده است. (تجارت جهانی دارو، لوازم بهداشتی و آرايشی در اختيار كشورهای مهم صنعتی جهان از جمله امريكا،‌ انگليس، فرانسه، آلمان، سوئيس، ژاپن می‌باشد).
2- بسياری از كشورهای اروپائی، وارد كننده گياهان داروئی و صادركننده اصلی داروها و فرآورده‌های مختلف (اسانس، عطر و ادكلن، رنگها، لوازم بهداشتی و آرايشی) بوده و در سال 1989، 550 ميليون دلار وادرات و 76 ميليارد دلار محصول فرآوری شده به كشورهای توليد كننده گياهان داروئی ارائه نموده‌اند. در كشور سوئيس (1980)، 2280 تن گياه داروئی الكالوئيددار به مبلغ 58 ميليون فرانك وارد و پس از فرآوری به ارزش 486 ميليون فرانك صادر گرديد، ضمن اينكه كشورهای صنعتی از بزرگترين كشورهای توليد كننده و صادركننده داروهای شيميايی نيز می‌باشند.
3- آمريكا در سال 1998، 6500 هكتار از زمينهای زراعی به كشت گونه های مختلف نعناع و لهستان 25 تا 35 هزار هكتار، هلند 6 هزار هكتار ، آلمان 1000 هكتار از زمينهای زراعی را به كشت گياهان داروئی اختصاص دادند.
4-در سال 1980 يك كمپانی آمريكائی از گياه Aloe-vera (صبرزرد)، 130 محصول داروئی و بهداشتی به ارزش 280 ميليون دلار صادر نمود و در حال حاضر يك مؤسسه و چند مركز تحقيقات مختص اين گياه وجود دارد كه 18000 Web pay (اطلاعات تحقيقی) منتشر نموده است .
5- آمريكا بزرگترين مصرف كننده شيرين بيان دنياست . در سال 1980 ، مقدار 1500 تن پودر و 2500 تن عصاره آنرا و ارد نموده و پس از فرآوری هر يك گرم ماده مؤثره را به ارزش 9-8 دلار عرضه نمود.
6- اروپا در 1990 ، 65 درصد از بازار 4/2 ميليون دلاری سنبل‌الطيب را بخود اختصاص داده است، در 1999 در آمريكا 520 ميلی گرم (كپسول) ريشه سنبل‌الطيب به ارزش 30/7 تا 30/8 دلار و عصاره استاندارد 5/10 دلار و 5 ميلی ليتر اسانس آن 28 دلار فروخته شد. اين گياه ارزش خاصی در جهان دارد كه علاوه بر اسيد والررنيك، تعداد 120 تركيب دارويی در ريشه آن شناخته شده است.
15 ميليمتر اسانس گياه آويش باغی20 دلار و عصاره درخت بيدسفيد بصورت استاندارد شده و بفرم كپسول (با 15% ساليسيلين) 21 دلار ارزش داشت.
مهمترين كشورهای صادركننده گياهان داروئی در آسيا عبارتند از: چين، هندوستان،‌تركيه، تايلند.
بازار گياهان دارويی در انحصار كشورهای چين و هندوستان (چين با توليد 200 نوع گياه داروئی در 350 هزار هكتار، 800 كارخانه فرآوری و 2000 نوع داروی گياهی توليد ی می باشد).
-هند به تنهايی 54 % توليد فلفل سياه صادراتی جهان معادل 41000 تن را بخود اختصاص داده و 10 هزار هكتار زيركشت گياه هل كه 40 هزار تن صادر نموده است. توليد زنجبيل اين كشور 130 هزار تن كه 70% توليد جهان را بخود اختصاص داده است. توليد زردچوبه سالانه 323.800 تن معادل 75% توليد جهان.
-آمار فوق گويای سودآوری بسيار مناسب اين گياهان پس از فرآوری استاندارد محصولات گياهی است.
-كشورهای پيشرفته جهان در اين زمينه بازار اصلی را در دست دارند، حاكی از اقتصادی بودن كشت وتوليد اين گياهان است.


مزيتهای نسبی ايران در زمينه گياهان داروئی

-قدمت يكهزار ساله طب سنتی، وجود حكمای نامی در تاريخ طب ايران، تمدن و فرهنگ غنی ايران و جايگاه ويژه آن در مبانی طب اروپا و امريكا
-از نظر اكولوژيكی و اقاليم جهانی،‌ 11 اقليم از 13 اقليم و شرايط آب و هوايی جهان را بخود اختصاص داده، در نتيجه تنوع آب و هوايی را شامل گرديده است.
-اختلاف دما بين سردترين و گرمترين نقاط حدود 40 تا 45 در جه سانتيگراد
-دارای حدود 300 روز آفتابی
-به تبع تنوع آب وهوائی، تنوع و فراوانی جوامع گياهی به تعداد 10000-7500 گونه (معادل 2 تا 3 برابر گياهان تمام قاره اروپا)
-از نظر تنوع گونه‌ای با خواص متعدد داروئی و ارزش صنعتی در زمره مهمترين كشورهای دنياست. اين گونه ها در عرصه‌های منابع طبيعی (بانك ژن طبيعت) وجود داشته و قابل الگو برداری است.
تعداد قابل توجهی از گونه‌ها در زمينهای كم بهره، محصول كافی توليد می‌كنند. باتوجه به روند كم آبی در كشور با تغيير الگوی كشت و به منظور افزايش بهره‌وری از منابع آب و خاك، بعنوان محصولات جايگزين قابل كشت می‌باشند (تعميم كشت در اراضی كم بازده (كم بهره) و درجه 2 و 3 از نظر حاصلخيزی).
-مواد مؤثره گياهان (متابوليت های ثانويه) نتيجه محتوم تنشهاست. فرآورده‌های حاصل از گياهان برخلاف محصولات كشاورزی كه در اثر تنش خسارت می‌بينند، تحت تنش توليد شيميايی بيشتر و بازدهی اقتصادی بهتر خواهند داشت.
-بسياری از مواد مؤثره گياهی مورد نياز از منابع غنی گياهی كشور قابل توليد می‌باشد كه درآمد اقتصادی قابل توجه عايد می‌نمايند.
-تحقيقات انجام شده در كشور نشان ميدهد كه با كشت گياهان دارويی مختلف در نقاط مناسب و مستعد دستيابی به مواد مؤثره به ميزانی خواهد بود كه در هيچ كجای دنيا يافت نمی‌شود.
-كشت سنبل‌الطيب در نقاط مستعد كشور با عملكرد 2 تن ريشه خشك در هكتار با بالاترين تركيبات ايروئيدی و ترپنی.
-كشت بابونه با توليد يك تن گل خشك در هكتار و 14 % كامازولين در اسانس آن
-در كشت آويشن باغی از سال سوم به بعد، مقدار تيمول به بالاترين مقدار خود می‌رسد كه تاكنون گزارش نشده است.
-مارتيغال كشت شده در ايران بالاترين مقدار سيلی‌ بين و سيلی مارين را دارد.
-رازيانه كشت شده در ايران بيشترين عملكرد دانه و بيشترين مقدا ر اسانس و آنتول را دارد.
-كشت سرخارگل كه اخيراً وارد فلور ايران شده مناسب‌ترين كميت و كيفيت مواد مؤثره را دارد.
-باريجه خراسان دارای بيشترين ميزان اسانس (20%) و بيش از دو برابر استاندارد و مقادير ذكر شده در منابع.
وضعيت گياهان داروئی و داروهای گياهی در ايران

كشور ما عليرغم مزيت‌های نسبی اشاره شده و امكان توليد متابوليت‌های داروئی ويژه و گرانبها كه می‌تواند علاوه بر تأمين مواد اوليه داروئی، يكی از مهمترين منابع صادرات غيرنفتی و تأمين ارز محسوب گردد، با محدوديت‌ها و مشكلات ذيل مواجه است:
1-سالانه 400 تا 600 ميليون دلار از بودجه عمومی كشور صرف پرداخت يارانه برای تأمين داروهای مورد نياز می‌شود. (در حال حاضر ايران از نظر مواد اوليه داروئی بصورت 100% وابسته است).
2-متأسفانه در حال حاضر عمده گياهان دارويی و محصولات فرعی صادراتی و يا مصرفی در داخل از جنگلها و مراتع برداشت ميگردد كه ادامه اين روند و بهره‌برداری بی‌رويه وغير اصولی منجر به تخريب و انهدام گونه‌ها خواهد شد.
3-شيرابه و محصولات توليدی از مراتع بصورت خام و بدون فرآوری و با قيمت نازل به كشورهای مختلف صادر می‌گردد.
4-بعلاوه برداشت گياهان دارويی از طبيعت بعلت: نابودی و انهدام ژرم پلاسم و تخريب و فرسايش شديد ژنتيكی گونه‌ها، تفرق شديد در ميزان مواد مؤثره گياهان مراتع، ناچيز بودن و بعضاً‌‌ نبود ماده مؤثره لازم و كافی در بعضی گياهان مرتعی مورد برداشت، هزينه بالای برداشت و عدم توجيه اقتصادی بسياری ازمحصولات و فرآورده‌های مرتعی بعلت پراكندگی زياد و تراكم كم آنها و نهايتاً جوابگو نبودن گياهان دارويی مراتع برای صنايع داروسازی مقرون به صرفه نمی‌باشد.
5-در حال حاضر تعداد حدود 72 شركت توليدی و كشت و صنعت و 16 لابراتوار در ارتباط با توليد و فرآوری گياهان داروئی (تهيه اسانس، عصاره، افشره، عرقيات، رنگهای گياهی و ساير بسته‌بنديهای داروئی بصورت قرص، دراژه، پودر، گرانول،‌كرم، پماد، شربت و مايعات ديگر) فعال هستند و تعداد 80 قلم‌داروی گياهی با مواد مؤثره استاندارد (مورد تأييد وزارت بهداشت) وارد بازار داروئی گرديده است كه متأسفانه بعلت عدم حمايت دولت (فاقد ارز حمايتی) از قيمت تمام شده بالائی در مقايسه با داروهای شيميايی برخوردار بوده و تحت پوشش بيمه نيز قرار ندارد.
6-سطح زيركشت گياهان داروئی (برای 60 گونه) در كشور حدود 50 تا 70 هزار هكتار می‌باشد و ميزان توليد بطور متوسط حدود 40 هزار تن می‌باشد. اين مقدار توليد نه تنها ارزش صادرات ندارد، بلكه در تأمين نيازهای داخل كشور نيز بسيار ناچيز است.
7-در حال حاضر مقدار صادرات فرآورده‌های گياهی بالغ بر 25 هزارتن وارزش صادرات حدود 20 ميليون دلار می‌باشد. بنابراين توليد و فرآوری گياهان داروئی در كشور مراحل اوليه را طی می كند و سهم بسيار ناچيزی در بازار جهانی دارد.


اولويتهای تحقيقاتی و سياستهای اجرايی بخش تحقيقات گياهان داروئی

اهداف برنامه 25 ساله معاونت آموزش و تحقيقات وزارت جهاد كشاورزی
الف– افزايش بهره وری و توسعه پايدار منابع طبيعی
ب- اجرای طرحهای پژوهشی كه از نظر اقتصادی، رفع كمبودهای داخلی، تأمين رفاه مردم و كسب درآمد ارزی و كاربردهای آنها در صنايع داروسازی، بهداشتی و آرايشی مهم می‌باشند.
ج- توسعه و ترويج فرهنگ مشاركت همگانی در امر تحقيقات و ارتقای سطح فن‌آوی و تكنولوژی توليد، اشتغال و امنيت غذايی
وظايف بخش :
1-تحقيق و بررسی در رويشگاههای اصلی
-شناسايی و تعيين پراكندگی گياهان دارويی استان (شامل گياهان صمغی، مانها واسانس دار)
-بررسی ويژگيهای اكولوژيكی گياهان داروئی و معطر در استان با تأكيد بر گياهان كه كاربردهای داروئی و صنعتی دارند.
-بررسی و تحقيق در تأثير عوامل اكولوژيك نظير ارتفاع، جهت و درصد شيب،‌عمق خاك و خصوصيات شيمی و فيزيك خاك و … ميزان و تركيب اسانس گياهان معطر .
-بررسی نحوه تكثير، كشت واحيای گونه‌های مولد محصولات فرعی جنگلی و مرتعی در رويشگاه اصلی
-شناسايی گياهان مقاوم به شوری و خشكی و بررسی سازگاری آنها در شرايط زراعی در جنوب خراسان
-شناسايی گياهان سمی مراتع و بررسی مواد مؤثره و كاربرد آنها در تهيه سموم حشره‌كش، قارچكش و …
-جمع‌آوری و شناسايی حشرات و مطالعه بيولوژيك عوامل توليد مواد صمغی و مانها و راههای تكثير آنها و نيز بررسی عوامل كاهش دهنده انبوهی آنها
2-تحقيق و بررسيهای اگرونوميك و اگروتكنيك
-كاشت : داشت و برداشت گياهان داروئی و تأثير عوامل مختلف ‌زراعی بر رشد و نمو و عملكرد كمی و كيفی گياهان داروئی و صنعتی
-تحقيقات و مطالعات به نژادی و اصلاحی گونه‌های داروئی و بررسی ريز ازديادی گونه‌ها و تغيير مواد مؤثره در كالوسهای حاصله
-مطالعه درجه سازگاری گونه‌های غير بومی و هيبريدهای وارداتی
-مطالعه درخصوص گونه‌های زينتی بومی و بررسی طريقه اهلی كردن آنها

3-تحقيق و بررسی در زمينه اثرات اهلی كردن روی گونه‌های وحشی
-انجام تحقيقات لازم در زمينه موارد مصرف مواد مؤثره گونه‌های داروئی و فرسايش آنها.
-انجام مطالعات مقدماتی شيمی گياهی (جداسازی و خالص سازی پاره‌ای از تركيبات مهم و با ارزش) به منظور شناسايی تركيبات شيميايی موجود در پيكره گونه‌های وحشی و و تعيين تغييرات مواد مؤثره در اثر اهلی كردن آنها
-استخراج و جداسازی و تعيين نوع اسانسهای مصرفی در صنايع غذايی، بهداشتی و داروسازی
-انجام تحقيقات لازم در زمينه موارد مصرف مواد مؤثره گونه‌های داروئی

4-تحقيق در زمينه روشهای بهره برداری از محصولات فرعی گياهان مرتعی و جنگلی به منظور تعيين و معرفی بهترين روشها
-بررسی اثرات تخريبی بهره‌برداری بر ادامه حيات و زادآوری از فرآورده‌های فرعی مرتعی و جنگلی وتعيين حد مجاز بهره‌برداری به منظور دستيابی به روش بهينه بهره‌برداری با اولويت دادن به بقای گونه‌ها و جلوگيری از تخريب فرسايش آنها.
-بررسی تشريحی گياهان داروئی و اسانس دار (يافتن مكان سنتز مواد مؤثره، كيسه‌ها، كانالها و حفره‌های ترشحی)

5-تحقيق و بررسی روی عوامل توليد كننده و نحوه توليد شيرابه‌های قندی (مان‌ها)
6-تحقيق در پروژه‌ های تبديلی فرآورده‌های فرعی جنگلی و مرتعی به منظور افزايش ارزش افزوده آنها و اشتغالزائی در روستا
تحقيق در مناسبترين زمان جمع‌آوری (مرحله فنولوژيك) گونه‌های داروئی كه حاوی بالاترين مقدار مواد مؤثره است و مناسب‌ترين شيوه جمع‌آوری و ماشين‌آلات مورد نياز، تأثير شيوه خشكانيدن گياهان دارويی در حفظ مقدار ماده مؤثره آنها و نهايتاً تحقيق در ميزان و نحوه كاهش مواد مؤثره در طول زمان به منظور دستيابی به بهترين تاريخ مصرف گونه‌های دارويی.

 مقیسه شرافتی دانشجوی مهندسی تولیدات گیاهی,فوق دیپلم گیاهان داروئی ,عضو انجمن گیاهان داروئی ایران وعضو باشگاه پژوهشگران جوان Mogheiseh_sherafati@yahoo.com mogheiseh.sherafati@gmail.com

بادام : Almond   
نام علمی : Amygdolus
روغن بادام : براي بدست آوردن روغن بادام ، مغز بادام را پس از تميز كردن و خشك كردن خرد مي كنند و بصورت خمير در مي آورند و سپس آنرا تحت فشار قرار داده  و روغن آن را استخراج مي كنند . اين روغن را فشار اول مي نامند .تفاله بادام را كه از فشار اول باقيمانده تحت اثر حرارت و مواد شيميايي قرار داده و روفن فشار دوم را بدست مي آورند . بدليل اينكه روغن بادام گران است معمولا تقلب كرده و آنرا با روغن هاي ديگر مانند روغن مغز هسته زردآلو و هلو مخلوط كرده و بام روغن بادام مي فروشند .همانطور كه گفته د اگر روغن بادام تلخ يا مغز زردآلو و يا هلو تحت اثر آّب قرارگيرند اسيد سيانيدريك و آلدئيد بنزوئيك توليد مي شود كه سمي است بنابراين براي گرفتن روغن از اين هسته ها نبايد از آب استفاده كرد اسانس بادام تلخ : اين اسانس مايعي زلال و بيرنگ است كه در اثر كهنه شدن برنگ زرد كمرنگ در مي آيد . بوي آن قوي ، طعمش سوزاننده و تلخ و بسيار سمي است . اسانس بادام تلخ بسهولت با اكسيژن هوا تركيب و اكسيد مي شود . بنابراين بايد هميشه محتوي آن كاملا پر و در بسته بوده و در جاي تاريك و سرد نگاهدري شود .شكوفه و گل بادام : گل و شكوفه درخت بادام داراي بوي مطبوعي و طعم تلخ مي باشد
پوست ميوه بادام : بصورت جوشانده مصرف مي شود . طرز تهيه آن به اين صورت است كه 50 گرم پوست بادام شيرين را در يك ليتر آب ريخته و مدت چند دقيقه آنرا مي جوشانند سپس آنرا صاف كرده و مصرف مي كنند .برگ درخت بادام: براي تهيه جوشانده برگ درخت بادام 50 گرم برگ درخت را در يك ليتر آب مي جوشانند و سپس صاف مي كنند .مغز بادام : معمولا بصورت خشك شده و خام و يا بوداده مصرف مي شود
.شير بادام : شير بادام را از مغز بادام بو نداده و خام تهيه مي كنند . براي تهيه آن 50 گرم مغز بادام را كاملا آسياب كرده كه بصورت پودر در آيد . سپس مقدر 50 گرم شكر يا قند به آن اضافه كرده و با يك ليتر آب مخلوط مي كنند مايعي مانند شي بدست مي آيد .نوع ديگر شير بادام براي كودكان شير خوار و اطفال بسيار مفيد است و مي تواند جانشين شير مدر و يا مكمل آن باشد بدين ترتيب بدست مي آيد كه مقدر 50 گرم بادام را بمدت چند دقيقه در آب گرم قرار مي دهند تا پوست آن كنده شود سپس آنرا آسياب كرده و بصورت پودر در مي آيند و مقدر كمي آب را بان اضافه مي كنند و بهم مي زنند تا بشكل خمير در آيد سپس خمير حاصل را با يك ليتر آب مخلوط و بهم مي زنند و سپس مقدر 50 گرم عسل بآن اضافه مي كنند تا كاملا حل شود . اين مايع را از پارچه ململ مي گذرانند تا مايعي مانند شير از آن باقي بماند.البته اگر اشخاص بالغ بخواهند از شير بادام استفاده كنند احتياجي به صاف كردن آن نخواهد بود .طريقه ديگري كه آسان تر است بدين صورت مي باشد كه مقدر 50 گرم بادام پوست كنده يك ليتر آب و 50 گرم عسل يا شكر را در داخل مخلوط كن برقي بريزيد و تا مايعي مانند شير بدست آيد .

ريحان : Basil
نام علمی : Ocimum basilicum
اسانس ريحان را مي توانيد از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا Helath Food خريدري كنيد اين اسانس بنام Essential Oil Basil معروف است لطفا دقت كنيد كه اين اسانس بسيار قوي است و نبايد بيش از 2 تا 3 قطره آنرا مصرف كنيد و هميشه هم بايد آنرا با آب رقيق كنيد .

آووکادو : Avocado
نام علمی : Persea Americana
روغن آووکادو درای ویتامین های مختلف مانند P ، C، K ، H ، E، D ، B، A می باشد . بنابراین ارزش غذایی زیادی درد .
1- روغن آووکادو  ضد رماتیسم است و اگر مفاصل شما درد می کند آنرا با روغن آووکادو ماساژ دهید .
2- برای جلوگیری از ریزش مو ، هرشب مقدری از روغن آووکادو را به سر بمالید و صبح بشوئید .
3- شوره سر را از بین می برد . 4-برای براق شده موها ، بعد از شستشوی سر چند قطره آووکادو را به موها بمالید .
5-روغن آووکادو بهترین کرم برای پوست است زیرا به آسانی در  پوست نفوذ یم کند و به پوست شادابی می دهد .
و بالاخره آووکادو بهترین ماسک برای برطف كرده چین و چروک های صورت و جلوگیری از پیدایش آن است . برای این منظور آووکادو را پوست کنده و له کنید و بصورت ماسک بر روی صورت و گردن بگذارید و بعد از نیم ساعت بشوئید .

هل : Cardamom
نام علمی : Elettaria cardamomum
دم كرده : مقدر 30 گرم هل كوبيده را در يك ليتر آب جوش ريخته و بگذاريد بمدت 10 دقيقه دم بكشد سپس صاف كرده و بنوشيد . هل را همچنين مي توان به چايي يا ديگر مشروبات الكلي اضافه كرد .
نخود : Chickpea  
نام علمی : Cicer arietinum
طرز تهيه هموس بقرار زير است حدود 300گرم نخود را كاملا بپزيد كه نرم شود و تقريبا آب آن تمام شود . آب دو ليمو ترش را بگيريد و با نخود پخته داخل مخلوط كن برقي بريزد كه كاملا له شود . سپس مقدر 100 گرم كره كنجد و يك چهارم سير له شده و جعفري و نمك و مقدري هم روغن زيتون بآن اضافه كرده و همه را بهم بزيند تا كاملامخلوط شود .هموس را مي توانيد بصورت سرد براي ساندويج استفاده كنيد . هموس حتي چاشت خوبي براي بچه هاست كه به مدرسه مي روند

بابا آدم : Burdock
نام علمی : Arctium lappa
دم كرده ريشه بابا آدم : مقدر 50 گرم ريشه بابا آدم را در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت 20 دقيقه دم كنيد .
جوشانده ريشه بابا آدم : مقدر 80 گرم ريشه بابا آدم را در يك ليتر آب جوش ريخته و بگذاريد بمدت 10 دقيقه بآرامي بجوشد .
تنطور بابا آدم : اين تنطور را مي توان از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا برخي از داروخانه ها Store خريدري كنيد .
دم كرده ريشه بابا آدم و شيرين بيان : 30 گرم ريشه باباآدم را با مقدر مساوي آن شيرين بيان در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت نيم ساعت دم كنيد . اين دم كرده تصفيه كننده خون است . براي اين منظور از اين دم كرده بمقدر سه فنجان در روز بنوشيد .

آقطی سیاه ( انگو کولی ) : Elderberry
نام علمی : Sambucus nigra
1) جوشانده  : مقدر 60 گرم پوست ساقه ، برگ و یا میوه این درختچه را در یک لیتر آب ریخته و بگذارید آهسته بجوشد تا حجم آن به نصف برسد . سپس آنرا صاف کنید
2) شراب آقطی سیاه : 150 گرم پوست ساقه یا ریشه این گیاه را در یک لیتر آب شراب سفید ریخته وبگذارید بمدت 15 روز بماند البته هر روز آنرا هم بزنید . پس از اینمدت آنرا صاف كرده و در شیشه دربست نگهدری کنید . مقدر مصرف این شراب یک قاشق سوپخوری و سه بار در روز است .
3) سرکه آقطی سیاه : 10-20 گرم برگهای خشک شده این درختچه را در یک لیتر سرکه ریخته و بگذارید تا مدت دو هفته بماند و هر روز آنرا بهم بزنید  . پس از این مدت آنرا صاف كرده و در شیشه دبست نگهدری کنید . مقدر مصرف این شراب سوپخوری و سه بار در روز است .
4) دم كرده آقطی سیاه : مقدر 100 گرم گل خشک شده این درختچه را در یک لیتر آبجوش ریخته و بمدت 10 دقیقه دم کنید . از این دم كرده یم توانید برای شستشوی زخم ها استفاده کنید .
5) شیره یا آب میوه : میوه های رسیده آقطی سیاه را فشار داده تا شیره آن خارج شود . مقدر مصرف این شیره یک قاشق چایخوری مخلوط در یک لیوان آب می باشد .
6) شراب آقطی سیاه : آب میوه را رگفته و با هم وزن آن قند مخلوط کنید . سپس این مخلوط را بجوشانید ا شربت غلیظی بدست آید .
مقدر مصرف این شربت یک قاشق غذا خوری قبل از هر غذا است

علف هفت بند : Knotgrass   
نام علمی : Polygonum aviculare
جوشانده : مقدر 30 گرم گياه خشك را در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت 10 دقيقه بگذاريد بجوشد سپس آنرا صاف كرده باشكر و يا عسل مخلوط كنيد . مقدر مصرف اين جوشانده يك فنجان سه بار در روز است .
شراب : مقدر 40 گرم گياه خشك را در يك ليتر شراب ريخته و بگذاريد بآرامي بجوشد و سپس آنرا صاف كنيد . مقدر مصرف آن نصف فنجان سه بار در روز است .

ميخك : Clove
نام علمی : caryophillium  aromaticus
براي تههي چايي يا دم كرده ميخك مقدر 10 گرم ميخك را با يك ليتر آب جوش مخلوط كرده  و بمدت 5 دققيه دم كنيد

مارچوبه : Asparagus
نام علمی : Asparagus officinalis
دم كرده مارچوبه را به اين صورت تهيه كنيد :
چند شاخه مارچوبه را در داخل يك ليتر آبجوش بريزيد و مقدري هم رازيانه و جعفري به آن اضافه كنيد و بگذاريد مدت پنج دقيقه دم بكشد . از اين دم كرده بمقدر دو تا سه فنجان در روز براي تسكين و آرامش قلب استفاده كنيد . مضرات :
مارچوبه را نبايد آنهايي كه مبتلا به ورم مجاري ادرار هستند و يا اشخاص عصبي مصرف كنند . مارچوبه همچنين براي مبتلايان به رماتيسم و سنگ كليه خوب نيست

لوبياي سويا : Soy bean
نام علمی : Soja hispida Moench 
فرآورده هاي سويا زياد است و بسته به نوع سليقه مي توانيد از آنها استفاده كنيد مانند شيز سويا ، شير بريده سويا ، در سويا ،‌بلغور سويا ، سوياي بو داده ،‌پروتيئن سويا ، سوس سويا ، سوياي تخمير شده ،‌جوانه سويا و غيره

لوبيا: Kidney bean
نام علمی : Phasaeolous vulgaris
جوشانده :  مقدر 30 گرم لوبياي خشك را در يك ليتر آب جوش ريخته و بگذاريد ده دقيقه بجوشد سپس آنرا صاف كرده و يك فنجان قبل از هر غذا بنوشيد
لوبياي پخته : لوبيا را در آب ريخته و بجوشانيد تا كاملا  پخته و نرم شود و بمقدر يك فنجان در روز بخوريد براي جلوگيري از نفخ معده مي توان لوبيا را با خردل ، زيتون و آبليمو مصرف كرد .
سوپ لوبيا : از نظر داشتن مواد پروتئيني و الياف بسيار مفيد است . سوپ لوبيا را با جعفري و گشنيز و هويج بپزيد .

گشنيز : Coriander
نام علمی : Coriangrum sativum
فرمول برطرف كردن بواسير
حدود 10 گرم تخم گشنيز را در ماهي تابه ريخته و بو بدهيد تا رنگ آن قهو ه اي شود سپس آنرا پودر كنيد و با سركه و يا شراب مخلو ط  كرده و چند روز آنراب نوشيد تا بواسير از بين برود
براي برطرف كردن دندان درد
حدود 10 گرم تخم شگنيز را در چهار ليتر آب ريخته و بگذاريدبجوشد تا حجم آن به يك ليتر برسد آنرا كمي سرد كنيد و در دهان مضمضه كنيد تا درد دندان برطرف شود
براي شستن دهان و دندان
يك قاشق چايخوري پودر تخم گشنيز را در يك ليوان آّ ب جوش ريخته و بمدت 5 دقيقه دم كنيد سپس آنرا براي شستن دهان ،‌دندان و گلو غرغره كنيد

تخم كتان : Flax seed
نام علمی : Linum usitatissimum
روغن تخم كتان بنام Flax Seed Oil ناميده مي شود و مي توان آن را از فروشگاههاي گياهان دارويي و يا برخي از داروخانه ها خريدري كرد كه البته در يخچال نگهدري شود و بايد دقت كرد كه تاريخ مصرف آن نگذشته باشد .

قاصدك : Dandelion
نام علمی : Taraxacum officinale
براي تهيه اين دم كرده بايد 50 گرم گياه خشك شده را در يك ليتر آّبجوش ريخته و به مدت 5 دقيقه بگذاريد بماند و سپس آنرا صاف كرده و استفاده كنيد .

صبرزرد : Aloe
نام علمی : Aloe vera
بهترين نوع ژل Aloe شكلي است كه تازه از گياه گرفته شده باشد. بسياري از افراد اين گياه را براي درمان سوختگيها و بريدگيهاي جزئي در آشپزخانه خود نگه مي دارند. اين گياه براي درمان كهير و پيچك سمي نيز مي تواند مؤثر واقع شود.
به منظور استفاده از ژل Aloe، برگ آنرا به صورت طولي برش دهيد و ژل داخل آنرا خارج سازيد. سپس آنرا به صورت آزاد روي قسمت آسيب ديده بماليد.
شيره Aloe از قديم به عنوان مسهل مورد استفاده بوده است، اما در ايالات متحده مصرف چنداني ندارد. چون اين ماده سبب بروز گرفتگيهاي دردناك عضلات مي گردد، لذا ابتدا مصرف ساير مسهل هاي گياهي نظير "كاسكارا و فلوس" توصيه ميشود.براي درمان سنگهاي كليه و به عنوان مسهل شيرة Aloe خشك را كه در اندازه هاي 0/05 تا 0/2 گرم قابل دسترسي است، مصرف كنيد. براي درمان HIV، روزانه به ميزان 800 الي 1600 ميلي گرم مانوز استيله مصرف كنيد. اين ميزان از مادة مزبور، برابر با نيم تا يك ليتر آب Aloe است، هر چند ميزان مانوز استيله مي تواند در فرآورده هاي مختلف متفاوت باشد.

نكات احتياطي
ژل Aloe براي استعمال خارجي مادة بي خطري است، اما در موارد نادري سبب واكنش آلرژيك ميشود. اگر پوست شما تحريك مي شود مصرف آنرا ادامه ندهيد.
ژل Aloe براي درمان زخمهاي عميق مؤثر نيست. شيرة آن مي تواند سبب گرفتگي يا اسهال روده اي شديد گردد، زنان باردار يا شيرده نبايد اين ماده را مصرف كنند زيرا ممكن است سبب انقباضهاي رحمي گرديده و سقط جنين را تحريك كند. مصرف مسهل Aloe براي درمان بيماريهاي معده اي- روده اي، انسداد روده اي، آپانديسيت يا درد معده مبهم تجويز ميشود. اين ماده ممكن است سبب تشديد اولسرها، بواسير، ديورتيكولوز، التهاب ديورتيكول، كوليت يا سندرم روده تحريك پذير (IBS) گردد.
مصرف طولاني مدت اين ماده سبب وابستگي به آن ميشود يا تعادل الكتروليتي را مختل مي سازد. اين ماده ممكن است سبب تغيير رنگ ادرار به رنگ قرمز بي ضرر گردد. كودكان زير 12 سال نبايد گياه Aloe مصرف كنند.

تداخل هاي احتمالي
مصرف طولاني و مزمن شيرة Aloe مي تواند و مزمن شيرة Aloe مي تواند سبب كمبود پتاسيم گردد كه مي تواند با پاره اي معالجات قلبي تداخل كند. احتمال كمبود پتاسيم در بدن در صورتي كه شيرة Aloe را با ادرار آورهاي (مدرهاي) تيازيد، شيرين بيان يا كورتيكو استروئيد مصرف كنيد، بيشتر است.
نسخه هاي مركب
دارو جهت رفع کرمک
صبر زرد              0/5 تا 1 گرم
زرده تخم مرغ            1 عدد
آب نيم گرم           50 تا 100 گرم
طرز تهيه و مقدار مصرف :
داروهاي فوق مخلوط و تنقيه شود .
نسخه شماره 2  دارو : شیرابه خشک شده برگهای صبر زرد (چداروا) ( Aleo species )
مقدر مصرف : 60  تا 200 میلی گرم بعنوان مسهل ملایم ، 300 تا 1000 میلی گرم بعنوان مسهل .
طرز تهیه : با کمی شربت قند میل کنید .
توجه : این دارو در دوران حاملگی ، زمان قاعدگی و در هنگام وجود ناراحتی گوارشی مصرف نگردد

شب رنگی افشان
(والرين)
وقتي گياه شب رنگي افشان مي خريد، درصدد يافتن آن نوع داروي گياهي افشان باشيد كه به صورت استاندارد حاوي 0/8 درصد اسيد والرين باشد. استاندارد كردن تنها راه تضمين هر ميزاني از كنترل كيفي فرآورده گياه دارويي است.
براي كاهش ميزان عصبيت، نگراني يا سردرد يا درد دوره قاعدگي مي توانيد يكي از حالات زير را مد نظر قرار دهيد. دوز مصرفي سه بار در روز سبب خواهد شد تا بهتر بخوابيد.
2 تا 3 گرم ريشه خشك در چاي، روزانه چندين بار.
1/4 تا 1/2 قاشق غذاخوري (1 تا 3 ميلي ليتر) تنتور اين گياه روزانه چندين بار.
1/4 قاشق غذاخوري (1 تا 2 ميلي ليتر) عصاره مايع (1:1)
150 تا 300 ميلي گرم عصاره والرين خشك يا مايع كه به طور استاندارد حاوي 0/8 درصد اسيد والرين و 1 تا 1/5 درصد والتريت باشد.
به منظور تسريع در خوابيدن، يكي از دوزهاي مصرفي را حداقل 30 تا 45 دقيقه قبل از وقت خواب دنبال كنيد. اگر بيخوابي شما طولاني بوده است، ممكن است احساس هر نوع نتيجه مثبت مستلزم دو هفته زمان باشد. وقتي شاهد هر نوع تغييري شديد، مصرف اين گياه را به مدت دو تا چهار هفته بيشتر ادامه دهيد. مجموعاً چهار تا شش هفته مدت زمان معمول لازم توصيه شده از سوي كارشناسان گياه درماني براي معالجه با استفاده از فرآورده هاي شب رنگي افشان است.
پس از شش هفته، يك وقفه دو هفته اي اعمال كنيد تا ببينيد چگونه بدون مصرف آن به خواب مي رويد. اگر باز هم همچنان با اختلال در خواب مواجه هستيد، يك دوره درمان چهار تا شش هفته را دنبال كنيد يا اينكه در خصوص هر نوع گياه درماني كه مفيد به نظر مي رسد با پزشك معالج خود مشورت كنيد.
منبع

گياهان دارويی از ارزش و اهميت خاصی در تأمين بهداشت و سلامتی جوامع هم به لحاظ درمان و هم پيشگيری از بيماريها برخوردار بوده و هستند. اين بخش از منابع طبيعی قدمتی همپای بشر داشته و يكی از مهمترين منابع تأمين غذايی و دارويی بشر درطول نسلها بوده اند. از نقطه نظر تاريخی، گياهان اهميت فراوانی در توسعه جوامع داشته اند و تحقيقات وسيعی برای يافتن فرآورده ها ومواد طبيعی دارويی گياهی در طول تاريخ انجام شده اما نكته حائز اهميت اينجاست كه تنها كمتر از  10% از مجموع 250000 گونه گياهی جهان برای بيش از يك عملكرد زيست شناختی، شناسايی و مورد استفاده قرار گرفته اند. به عبارت ديگر بر اساس آمارهای منتشره توسط (WHO) ، تنها بين 35 تا 70 هزار گونه گياه دارويی در طول زمان برای حداقل يك يا چند بار مورد مصرف قرار گرفته است. در حال حاضر، 25% از داروهای موجود، منشأ گياهی دارند و 12% داروها نيز از منابع ميكروبی ساخته شده اند. پتانسيل توليدداروهای گياهی در طبيعت بسيار بالاست. برای نمونه گفته ميشود 125000 گونه گياه دارويی در جنگلهای استوايی جهان يافت ميشود. ارزش اقتصادی و تجاری گياهان دارويی فوقالعاده زياد است. در بعضی آمارها ارزش تجارت جهانی گياهان دارويی بالغ بر 43ميليارد دلار در سال برآورد شده و طی آمار منتشره در اينترنت فروش فرآورده های گياهی در سال 1997 بالغ بر 3/24 ميليارد دلارآمريكا بوده است. 
گرايش عمومی جامعه به استفاده از داروها و درمانهای گياهی و به طور كلی فرآوردههای طبيعی به ويژه در طی سالهای اخير روبه افزايش بوده و مهمترين علل آن، اثبات اثرات مخرب و جانبی داروهای شيميايی از يك طرف و ايجاد آلودگيهای زيست محيطی كه كره زمين را تهديد ميكند از سوی ديگر بوده است. بيش از 60% مردم آلمان و بلژيك و 74% انگليسيها تمايل به استفاده از درمانهای طبيعی گياهی دارند. ضمن اينكه طبق آمار سازمان بهداشت جهانی بالغ بر 80% مردم جهان به ويژه در كشورهای در حال توسعه و نواحی فقير و دور افتاده عمده ترين نيازهای درمانی خود را از گياهان دارويی تأمين ميكنند. از سوی ديگر گياهان دارويی جزء ذخاير و منابع طبيعی هستند و بسياری از كشورها كم يا زياد از يك چنين منبعی برخوردارندكه نوع، تعداد و تنوع گونه های گياهی بر اساس شرايط و موقعيت جغرافيايی هر منطقه متفاوت است. متأسفانه سودآوريهای كلان اقتصادی و توجه روز افزون به تجارت جهانی گياهان دارويی، مشكلات و مسائل ناگواری را برای اين منابع به وجود آورده و نسل گونه های گياهی را با خطر انقراض مواجه ساخته است. چرا كه بخش عظيمی از تجارت، مربوط به گونه های گياهی دارويی است كه از طبيعت جمع آوری شده و بعضا با شيوه های نادرست، نه تنها به انقراض نسل گونه ها می انجامد بلكه تنوع زيستی منطقه و جهان را نيز با خطرنابودی مواجه می سازد.
استفاده مطلوب، منطقی و بهينه از اين منابع كه به لحاظ فناوری بسيار كم هزينه تر و ساده تر از صنايع دارويی شيميايی است،می تواند ضمن تأمين بخشی از نيازهای عمده بهداشتی و درمانی جامعه از خروج مقادير متنابهی ارز جلوگيری نموده و مانع گسترش وابستگی به بيگانگان شود. بنا بر اين با اتخاذ سياستها و راهكارهای مناسب و مبتنی بر يك شناخت واقع گرايانه از وضعيت موجود اين منابع و كاربرد روشهای علمی و صحيح در تمام ابعاد اعم از كاشت، داشت، برداشت و بهره برداری صنعتی و اقتصادی آن، چه از طبيعت وچه به صورت كشت مكانيزه، ميتوان به دركی واقعی و اصولی در خصوص نقش و بازدهی گياهان دارويی در جوامع رو به رشدی همچون ايران رسيد و علاوه بر حفظ و حراست از اين سرمايه های ملی به شكوفايی و توسعه پايدار جامعه نيز دست يازيد.